wystawa grafiki / Stary Browar, Poznań 2021

Prace studentów Pracowni Druku Płaskiego z Instytutu Sztuk Pięknych UR w Rzeszowie

Opieka artystyczna: dr hab. Magdalena Uchman

---

Zakorzenienie rozumiem jako utożsamianie z określonym miejscem, jego kulturą, historią
i jego społecznością. Mieszkańców danego obszaru można podzielić na: rdzennych, rodowitych, zakorzenionych i przyjezdnych. Trzy pierwsze grupy tworzą wspólnotę terytorialną, czwarta natomiast pozostaje zbiorowością przypisaną do danego obszaru. 

Budowaniu tożsamości i pamięci zbiorowej pomaga znajomość zwyczajów, historii i tradycji własnego miejsca. Właśnie tradycja, to jedno z najbardziej oczywistych, a zarazem najtrudniejszych pojęć do zdefiniowania. Jest ona procesem, ciągiem zdarzeń, refleksji, poglądów i znaczeń, które sobie nawzajem przekazujemy. Dzięki niej jesteśmy jacy jesteśmy i to ona osadza nas we współczesnym świecie. Ciekawość kim byli nasi przodkowie, częściowo wyjaśnia motywy indywidualnych poszukiwań artystycznych i staje się refleksją nad upływem czasu oraz sprawia, że przeszłość tak łatwo nie przechodzi w zapomnienie. Tak samo jak nie znika pamięć o ludziach i zdarzeniach ze starych fotografii wraz z biologiczną śmiercią tych, dla których ci ludzie i te zdarzenia miały swoje przedmiotowe odniesienie w realnej rzeczywistości i w realnym czasie.

Wykorzenienie z własnego terytorium, na którym przez lata dopełniał się los przodków, często bywa rekompensowane poprzez podtrzymywanie starych wartości i norm w nowej już rzeczywistości. STARE przyswajane jest przez NOWE, które przekształca to, co zastane, nadając mu własny charakter, a poprzez tę transformację zakorzenienie nabiera już bardziej uniwersalnego wyrazu. 

Obecnie, żyjąc w nowoczesnym świecie, wciąż podlegamy pradawnemu rytmowi – nawet jeśli jedyną jego oznaką są obchodzone przez nas święta, a upływ czasu wyznaczają pory roku i długości dni… Estetyka i funkcjonalność nowych czasów odświeża i przekształca dawne formy czasami tak dalece, że pozostaje z nich tylko koloryt plastyczny.

O własne korzenie warto dbać, bo to dzięki nim wiemy kim i jacy jesteśmy. Człowiek bez tradycji jest jak drzewo bez korzeni. Dzisiejsze badania naukowe dowodzą, że nawet pień ściętego drzewa może żyć, a nawet przyrastać przez wiele lat, dzięki dostarczanym przez sąsiednie drzewa substancjom pokarmowym. Pomoc udzielana jest także przez zdrowe drzewa innym – uszkodzonym i chorym. Wspólnota ogranicza wolność, ale jest jednocześnie gwarantem bezpieczeństwa. 

Ten rodzaj imponującego zakorzenienia może posłużyć jako metafora każdej, także ludzkiej społeczności i jej niematerialnego dziedzictwa.

prof. Mirosław Pawłowski
Kurator wystawy „Zakorzenienie”
Poznań, 2021